Waligaa ma kugu dhacday inaad gasho meel cusub, balse aad si lama filaan ah u malayso in aad hore u joogtay? Mise qof aad markii ugu horreysay la kulantay uu kugu abuuray dareen ah in aad hore u taqaannay? Xaaladdan cajiibka ah waxaa loo yaqaannaa déjà vu, oo micnaheedu yahay “horay ayaan u soo arkay”, waana eray asal ahaan ka yimid Faransiiska.
Déjà vu waa dareen ay dad badan caalami ahaan soo maraan. Inkasta oo uu yahay dhacdo guud, haddana su’aasha weyn ayaa ah: maxaa sababa?
Sidee Loo Sharaxaa Déjà vu?
Saynisyahanno, dhakhaatiir maskaxeed iyo culimada cilmiga nafsiga ayaa muddo dheer isku dayay inay sharaxaan sababta dadka qaar ugu dhacdo dareenkan. Ilaa hadda ma jiro hal aragti oo la isku raacay, balse waxaa jira dhowr qiyaasood oo caan ah:
- Xasuus ku dhacay riyo hore – Qaar ka mid ah khubaradu waxay sheegaan in dhacdada aad ku sugan tahay ay hore uga muuqan karto riyo aad hore u seexatay. Markaad mar kale la kulanto dhacdadaas oo dhab noqota, maskaxdaadu waxay dib u soo celisaa sawirkii riyada, taasoo abuuraysa dareenka ah “waan soo maray.”
- Xasuus hore oo qarsoon – Aragti kale ayaa tilmaamaysa in maskaxdu mararka qaar kaydiso waayo-aragnimooyin si aad u qoto dheer. Markaad mar labaad la kulanto xaalad la mid ah, xusuustaas qarsoon ayaa soo kacda, iyadoo maskaxdu ku dareensiiso in aad horay u soo aragtay.
- Isku dhac ku yimaada xusuusta gaaban iyo tan dheer – Dhakhaatiirta qaarkood waxay aaminsan yihiin in déjà vu uu ka dhasho khalad yar oo ku yimaada maskaxda. Xaaladda aad ku jirto waxaa si khalad ah loogu gudbiyaa qaybta xusuusta dheer halkii ay ka ahaan lahayd xusuusta gaaban. Sidaas darteed, maskaxdu waxay u fahantaa dhacdada cusub sidii mid hore u dhacday.
- Xasuusta inta lagu jiray caloosha hooyada – Aragti dhaqameed oo dad badani rumeysan yihiin ayaa ah in ilmaha uurjiifka ah la tuso qaybaha noloshiisa mustaqbalka. Sidaas darteed, marka uu qofku weynaado, dhacdooyin gaar ah ayaa ku abuuraya dareen ah inuu horey u soo arkay.
Waa Maxay Sababta Loo Dareemo?
Inkasta oo aan la hayn jawaab cad, cilmi-baaris ayaa muujisay in ku dhowaad kala bar dadka adduunka uu noloshooda mar ku dhacayo déjà vu. Inta badan waxay ku timaaddaa dhalinyarada iyo dadka da’da dhexe, waxayna yaraataa marka qofku weynaado.
Waxaa kale oo la ogaaday in dadka hurdo la’aanta qaba ama aad u daalan ay si fudud ugu nugul yihiin dareenkaas. Sidoo kale, dadka riyadooda si fiican u xasuusta ayaa lagu arkay inay ka badan tahay kuwa kale.
Aragtida Diimeed iyo Dhaqanka
Dhaqamada qaar, déjà vu waxaa loo arkaa fariin ruuxi ah ama tilmaam in qofku ku socdo waddo sax ah oo noloshiisa ah. Qaar kale waxay u fasiraan inay tahay xusuus ka timid nolol hore (reincarnation). Inkasta oo aragtiyahan aan cilmi ahaan loo xaqiijin, haddana waxay muujinayaan sida dadku si kala duwan u fahmaan arrintan.
Ma Halis Baa?
Su’aal kale ayaa ah in déjà vu uu yahay calaamad caafimaad darro. Dhakhaatiirta maskaxda waxay sheegeen in xaaladani caadi ahaan aanay khatar ahayn. Si kastaba, dadka si xad-dhaaf ah u dareema déjà vu, gaar ahaan kuwa qaba xanuunnada neerfaha sida epilepsy, waxaa lagula taliyaa inay la xiriiraan dhakhtar. Cilmi-baaris ayaa muujisay in dadka qaba xanuunkaas ay mararka qaar aad u badan ku arkaan déjà vu ka hor inta aysan ku dhicin suuxdin.
Mustaqbalka Cilmi-baarista
Cilmi-baarayaal ayaa hadda isku dayaya inay fahmaan sida saxda ah ee maskaxdu u shaqayso marka qofku ku jiro xaalad déjà vu. Teknoolojiyada casriga ah sida MRI iyo EEG ayaa loo adeegsadaa in lagu baaro firfircoonida maskaxda. Inkastoo jawaabta rasmiga ah aan weli la helin, waxaa la filayaa in cilmi-baarista mustaqbalka ay keeni doonto faham qoto dheer.
Déjà vu waa dhacdo dadka oo dhan u dhici karta, iyadoo qofka ku abuureysa dareen yaab leh. In kasta oo aan la hayn sharaxaad rasmi ah oo hal mid ah, aragtiyo badan ayaa isku dayaya in ay iftiimiyaan. Qaar waxay ku saleeyaan xusuusta riyo, qaarna khalad ku yimaada habka maskaxdu xogta u kaydiso.
Ugu dambeyn, déjà vu ma aha wax cabsi badan, balse waa xasuusin cajiib ah oo muujinaysa sida maskaxda bini’aadamka u adag tahay uguna qarsoon yihiin arrimo aan weli la fahmin si buuxda.
